26 feb 2018

Cultuursensitieve zorg vraagt om meer kennis en bewustwording

Cultuursensitieve zorg vraagt om meer kennis en bewustwording

Cultuursensitieve zorg vraagt om meer kennis en bewustwording

Windesheim en vrijwilligersorganisatie Zwolle Doet! inventariseerden op basis van gesprekken met zorgprofessionals en leden van migrantenorganisaties hoe zorg aan migrantenouderen met dementie kan worden verbeterd.

Culturele verschillen tussen zorgverleners en verzorgden, een gebrek aan kennis maar ook verschillen in opvattingen over de invulling van ouderenzorg, leveren in de zorgpraktijk veel problemen op. In twee netwerkbijeenkomsten tekenden leden van het Windesheimlectoraat Innoveren met Ouderenen Expertisecentrum Promemo van Windesheim en leden van netwerkpartner Zwolle Doet! de behoeften op vanuit het perspectief van de zorgprofessional en vanuit de oudere migrant en diens familie. Die bevindingen worden samengebracht in een rapport dat op 14 maart wordt aangeboden aan wethouder Eefke Meijerink van Zwolle. Windesheimonderzoeker Gözde Duran: ‘Dat rapport moet een basis worden om samen verder te werken aan zorg die goed is afgestemd op de culturele achtergrond van deze groep ouderen met dementie.’

 

Gebrek aan kennis

Een gebrek aan kennis is een essentieel onderdeel van dit verhaal, legt lector Carolien Smits uit. ‘Zowel kennis bij de zorgprofessional over de culturele achtergrond van migrantenouderen als kennis bij migrantengroepen over dementie als ziekte.’ Duran vult aan: ‘Het is voor migrantenouderen heel waardevol als ze merken dat zorgverleners hun cultuur begrijpen. Dat kan zich uiten in kleine dingen: de schoenen uitdoen bij de voordeur of kennis van bepaalde rituelen rondom het wassen. Dergelijke kennis ontbreekt vaak en zorgprofessionals geven zelf aan dat ze die nodig hebben om goede zorg te kunnen verlenen.’ Een voorbeeld van een zorginstelling die volgens de onderzoekers constructief bezig is, betreft Woonzorgconcern IJsselheem. Smits: ‘Daar doen ze echt hun best om te kijken wat bewoners met een migratieachtergrond nodig hebben en is een speciale groep gecreëerd om dat continu te inventariseren. Ook heeft deze zorginstelling haar medewerkers bij Windesheim geschoold door middel van de cursus Culturele diversiteit bij mensen met dementie.’

 

Taboe

Naast te weinig culturele kennis bij zorgprofessionals is een gebrek aan kennis over dementie bij migrantengroepen een obstakel voor goede zorg. Duran: ‘Dementie is onbekend terrein en wordt niet gezien als een ziekte. Symptomen van dementie worden vaak gezien als normale ouderdomsverschijnselen. Het gedrag van ouderen die zich vreemd of extreem uiten, is een taboe. Families schamen zich en proberen het contact van deze ouderen met de buitenwereld te beperken. Ook hier is kennis de sleutel om er anders mee te kunnen omgaan. Het taboe, in combinatie met de plicht die gevoeld wordt om oma of opa tot de dood te verzorgen, is de oorzaak dat mantelzorgers pas laat aan de bel trekken. Dan is de zaak meestal al ernstig uit de hand gelopen en kan de reguliere zorg weinig meer doen om de mantelzorgers te ontlasten.’ Carolien Smits: ‘Culturele verschillen leveren een spanning op met ons zorgparadigma. Wij hebben in Nederland een cultuur waarin de oudere – soms tot in het extreme – wordt aangespoord om alles zelf te doen en te kunnen. Dat botst met culturele opvattingen waarin het als plicht wordt gezien om ouders en grootouders te eren door goede verzorging als beloning voor een leven lang hard werken. Die in onze ogen passieve houding is overigens ook deels te verklaren door het feit dat migranten vaak een minder goede fysieke conditie hebben als gevolg van meer hart- en vaatziekten en diabetes. Het bewustzijn dat een gezonde leefwijze ook belangrijk is om gezond oud te worden, is minder sterk aanwezig.’

 

Begrip

Smits en Duran geven aan dat wederzijds begrip een belangrijk thema is. Duran: ‘Wij hoorden tijdens de netwerkbijenkomst dat sommige zorgprofessionals zeiden soms geïrriteerd te zijn als zij bepaald gedrag niet konden plaatsen of begrijpen. Ik vind het knap dat zij daar voor uitkomen en zie het ook als een belangrijke stap naar verbetering. Een erkenning dat het verlenen van de juiste zorg aan ouderen met een andere culturele achtergrond moeilijk is, brengt de oplossing dichterbij. De oplossing zie ik vooral in het laten ontstaan van een doorleefd begrip van kennis op basis van ervaringen van alle betrokken partijen.’

 

Netwerkbijeenkomsten

De netwerkbijeenkomsten van Hogeschool Windesheim, Zwolle Doet! met zorgprofessionals en migrantenorganisaties vonden plaats op 19 en 20 februari 2018. De opbrengst van deze bijeenkomsten worden in een rapport gebundeld en officieel aangeboden op 14 maart aan wethouder Eefke Meijerink van Zwolle.

De netwerkbijeenkomsten krijgen ook een vervolg: het is de bedoeling om vier a vijf keer per jaar bij elkaar te komen.

 

Vragen over cultuursensitieve zorg ? Je kunt een e-mail sturen naar Gözde Duran via g.duran@windesheim.nl.